مەتا یەکەم

[1]

مزگێنی بەپێی نووسینی مەتا
کورتە باسێک
مەتا جولەکەیەکی باجگر بوو، مەسیح بانگی کرد ببێتە یەکێک لە قوتابییەکانی. باوەڕی هێنا و وازی لە کارەکەی هێنا و بووە شوێنکەوتەی عیسا (بڕوانە مەتا 9‏:9‏-13).‏‏ بە سروشی (وەحی) ڕۆحی پیرۆز پەیامی مژدەی مەسیح و سەربوردەی ژیانی ئەوی نووسییەوە، زۆربەی ئەو ڕووداوانەی کە باسی دەکات بە چاوی خۆی بینیویەتی. مێژووی نووسینەوەکەی دیار نییە، بەڵام بە ساڵی (60‏–65 ز.) مەزەندە دەکرێ.
ئامانجی سەرەکی لە نووسینەکەی ئەوە بووە کە بیسەلمێنێ عیسا ئەو مەسیحەیە کە گەلی خودا چاوەڕێی هاتنی بوون. یەکێک لە گرنگترین ڕستەکانیش کە نووسیویەتییەوە ئەو قسەیەی مەسیحە کە فەرموویەتی: «وا بیر نەکەنەوە من هاتووم تەورات یان پێغەمبەران بسڕمەوە…، بەڵکو هاتووم بۆ تەواوکردنیان. ڕاستیتان پێ دەڵێم: هەتا زەوی و ئاسمان لەئارادا بێت، پیتێک یان خاڵێک لە تەورات لەناو ناچێت، هەتا هەمووی دێتە دی» 5‏:17‏-18.‏‏ پەیامەکەی ئاراستەی جولەکەکان کردووە، هەوڵی داوە تیشک بخاتە سەر ئەو لایەنەی ژیانی عیسا کە هەموو پێشبینییەکانی پێغەمبەران دەربارەی مەسیح لە ئەودا هاتوونەتە دی و ڕەچەڵەکەکەی دەگەڕێنێتەوە بۆ داود و ئیبراهیم. ئەو پاشایەی جولەکەکان چاوەڕێیان دەکرد لەژێر دەستی داگیرکەران ڕزگاریان بکات. بەڵام کە هات چاوەڕێی پاشایەکی زەمینی بوون، نەک ئەو پاشا ئاسمانییەی کە لە داهاتوو بۆ هەتاهەتایە پاشایەتی دەکات، لەبەر ئەوە بەشداربوون لە لەخاچدان و کوشتنی.
نووسراوەکەی مەتا لەپێشەوەی هەموو نووسراوەکانی پەیمانی نوێ دانراوە. ئەمەش لەبەر ئەوەی بە پردێک دادەنرێ لەنێوان پەیمانی نوێ و نووسراوی پێغەمبەرانی کۆن.
1
بنەچەی عیسا
ئەمە ڕەچەڵەکی عیسای مەسیحە، کوڕی داود، کوڕی ئیبراهیم:
ئیبراهیم باوکی ئیسحاق بوو،
ئیسحاق باوکی یاقوب بوو،
یاقوب باوکی یەهودا و براکانی بوو،
یەهودا باوکی پێرێز و زەرەح بوو، تامار دایکیان بوو،
پێرێز باوکی حەسرۆن بوو،
حەسرۆن باوکی ڕام* بوو
ڕام باوکی عەمیناداب بوو،
عەمیناداب باوکی نەحشۆن بوو،
نەحشۆن باوکی سەلمۆن بوو،
سەلمۆن باوکی بۆعەز بوو کە ڕاحاب دایکی بوو،
بۆعەز باوکی عوبێد بوو کە ڕائووس دایکی بوو،
عوبێد باوکی یەسا بوو،
یەسا باوکی داودی پاشا بوو.
داود باوکی سلێمان بوو لەو ژنەی هی ئوریا دایکی سلێمان لەدوای کوژرانی ئوریا بووە ژنی داود.‏ بوو،
سلێمان باوکی ڕەحەڤەعام بوو،
ڕەحەڤەعام باوکی ئەبیا بوو،
ئەبیا باوکی ئاسا بوو،
ئاسا باوکی یەهۆشافات بوو،
یەهۆشافات باوکی یەهۆرام بوو،
یەهۆرام باوکی عوزیا بوو،
عوزیا باوکی یۆتام بوو،
یۆتام باوکی ئاحاز بوو،
ئاحاز باوکی حەزقیا بوو،
10 حەزقیا باوکی مەنەشە بوو،
مەنەشە باوکی ئامۆن بوو،
ئامۆن باوکی یۆشیا بوو،
11 یۆشیا باوکی یەهۆیاکین یۆنانی: یەکنیا‏، بەڵام عیبرییەکە لە پەیمانی کۆندا یەهۆیاکین‏ە، بڕوانە دووەم پاشایان 24‏:6‏.‏ و براکانی بوو، لە کاتی ڕاپێچکردنەکە بۆ بابل.
12 لەدوای ڕاپێچکردنەکە بۆ بابل،
یەهۆیاکین باوکی شەئەلتیێل بوو،
شەئەلتیێل باوکی زروبابل بوو،
13 زروبابل باوکی ئەبیهود بوو،
ئەبیهود باوکی ئەلیاقیم بوو،
ئەلیاقیم باوکی ئازور بوو،
14 ئازور باوکی سادۆق بوو،
سادۆق باوکی ئەکیم بوو،
ئەکیم باوکی ئەلیهود بوو،
15 ئەلیهود باوکی ئەلعازار بوو،
ئەلعازار باوکی مەتان بوو،
مەتان باوکی یاقوب بوو،
17 بەم شێوەیە هەموو نەوەکان لە ئیبراهیمەوە هەتا داود چواردە نەوەن، لە داودەوە هەتا ڕاپێچکردنەکە بۆ بابل چواردە نەوەن، لە ڕاپێچکردنەکەشەوە بۆ بابل هەتا مەسیح چواردە نەوەن.
لەدایکبوونی عیسا
18 لەدایکبوونی عیسای مەسیح بەم شێوەیە بوو: کاتێک مریەمی دایکی لە یوسف مارەبڕاو بوو، پێش ئەوەی بیگوازێتەوە، دەرکەوت کە لە ڕێگەی ڕۆحی پیرۆز سکی پڕبووە. 19 یوسفی دەستگیرانی کە پیاوچاک بوو، نەیویست ئابڕووی ببات، بڕیاری دا بە نهێنی دەستی لێ هەڵبگرێت.
20 کاتێک بیری لەم شتانە دەکردەوە، فریشتەیەکی یەزدان هاتە خەونی و پێی فەرموو: «ئەی یوسفی نەوەی داود، مەترسە لەوەی مریەم بهێنیت، چونکە ئەوەی ئەو سکی پێی هەیە لە ڕۆحی پیرۆزەوەیە. 21 کوڕێکی دەبێت ناوی دەنێیت عیسا* یۆنانی: یێسوس‏. عیبری: یەشوع‏. واتە (خودا ڕزگار دەکات.)‏، چونکە گەلەکەی لە گوناهەکانیان ڕزگار دەکات.»
22 ئەمانە هەمووی ڕوویدا، هەتا ئەوەی یەزدان لە ڕێگەی پێغەمبەرەکە مەبەست لە پێغەمبەر ئیشایایە.‏ فەرموویەتی بێتە دی: 23 [ئەوەتا پاکیزەیەک سکی دەبێت و کوڕێکی دەبێت، ناوی لێ دەنێن ئیمانوێل.] ئیشایا 7‏:14‏‏ واتە: خودا لەگەڵمانە.
24 کاتێک یوسف لە خەو هەستا، ئەوەی فریشتەکەی یەزدان فەرمانی پێدابوو ئەنجامی دا و ژنەکەی گواستەوە. 25 بەڵام هەتا کوڕەکەی نەبوو لەگەڵی جووت نەبوو، ئینجا ناوی لێنا عیسا.

 

*1:3
یۆنانی: ئارام‏، بەڵام لە زمانی عیبری (ڕام). بڕوانە ڕائووس 4‏:19‏‏.‏

1:6
دایکی سلێمان لەدوای کوژرانی ئوریا بووە ژنی داود.‏

1:11
یۆنانی: یەکنیا‏، بەڵام عیبرییەکە لە پەیمانی کۆندا یەهۆیاکین‏ە، بڕوانە دووەم پاشایان 24‏:6‏.‏

§1:16
بە زمانی عیبری پێی دەگوترێ مەشیخ‏ یان مەشیح‏. بە زمانی یۆنانی دەبێتە کریستۆس‏، کە بە واتای (دەستنیشانکراو) لەلای خودا دێت کە ڕزگارکەری گەلەکەیەتی. بڕوانە یەکەم ساموئێل 16.‏

*1:21
یۆنانی: یێسوس‏. عیبری: یەشوع‏. واتە (خودا ڕزگار دەکات.)‏

1:22
مەبەست لە پێغەمبەر ئیشایایە.‏

1:23
ئیشایا 7‏:14‏‏